Wet DBA: schijnzelfstandigheid en de feitelijke werkwijze.

De Wet DBA draait om één vraag: werkt een zzp’er echt als zelfstandige, of feitelijk als werknemer? Dat laatste heet schijnzelfstandigheid — op papier een opdracht, in de praktijk een dienstverband. Is dat het geval, dan horen er loonheffing en premies betaald te worden, precies zoals bij een medewerker in loondienst.

Bij de beoordeling kijkt de Belastingdienst naar hoe er in de praktijk wordt gewerkt. Een paar signalen wegen zwaar: is er gezag — bepaalt de opdrachtgever hoe het werk gebeurt? Is het werk ingebed in de organisatie — draai je mee alsof je een collega bent? Mag de zzp’er zich vrij laten vervangen door iemand anders? En loopt de zzp’er zelf ondernemersrisico, bijvoorbeeld bij tegenvallend werk?

De rode draad: de praktijk telt zwaarder dan het papier. Een overeenkomst die zelfstandigheid belooft, helpt niet als de werkvloer iets anders laat zien.

Na jaren van terughoudendheid handhaaft de Belastingdienst sinds januari 2025 weer actief. Wordt een arbeidsrelatie als schijnzelfstandigheid beoordeeld, dan zijn correcties en naheffingen mogelijk. Reden genoeg om zzp-inzet niet op de automatische piloot te laten lopen.

In december 2029 vervallen de goedgekeurde modelovereenkomsten. Vanaf dat moment kun je niet meer terugvallen op een vooraf goedgekeurd papier: de feitelijke werkwijze wordt hét toetsingskader. De richting is dus duidelijk — wat je afspreekt en wat je doet moeten hetzelfde verhaal vertellen.

Als opdrachtgever: leg afspraken en werkwijze aantoonbaar vast en toets periodiek of de praktijk nog klopt met wat er op papier staat. Geef de zzp’er ruimte om het werk op een eigen manier in te vullen, en wees eerlijk als een rol eigenlijk om een dienstverband vraagt.

Als zzp’er: werk voor meerdere opdrachtgevers, bepaal zelf hoe je het werk uitvoert en gedraag je als ondernemer — eigen tarief, eigen materiaal waar dat kan, eigen keuzes. Volledige zekerheid vooraf kan niemand je beloven; een werkwijze die je kunt laten zien wél.